يکي از اصحاب حضرت ابومحمد، امام حسن عسکري عليه‏السلام به نام احمد، فرزند اسحاق حکايت کند:  

روزي در محضر شريف آن حضرت وارد شدم و خواهش کردم تا مطلبي را به عنوان نمونه‏ي خط برايم بنويسد.  

امام عليه‏السلام تقاضاي مرا پذيرفت و فرمود: اي احمد! خط، از هر کسي که باشد متفاوت خواهد بود، چون قلم يکسان نيست و ريز و درشت دارد، سپس حضرت قلم و دواتي را درخواست نمود.  وچون قلم و دوات آماده شد مشغول نوشتن گرديد و من با دقت تمام نگاه مي‏کردم، وقتي که قلم را داخل دوات مي‏نمود و مي‏خواست خارج کند سر قلم را به لبه دوات مي‏کشيد تا جوهر اضافي پاک شود و خط تميز و زيبا درآيد.  

در همين بين، بدون آن که حضرت متوجه شود با خودم گفتم: اي کاش امام عليه السلام اين قلم را به عنوان يادبود و هديه، به من لطف مي‏کرد.  

پس چون از نوشتن فارغ شد، شروع نمود درباره‏ ي مسائل مختلف با من صحبت کند و در ضمن صحبت، قلم را با دستمالي که کنارش بود پاک نمود و فرمود: بيا احمد، اين قلم را بگير.

هنگامي که قلم را از دست مبارک حضرت گرفتم عرضه داشتم:  

فداي شما گردم، من يک ناراحتي دارم که چند مرتبه قصد داشتم با شما مطرح کنم ولي ممکن نشد، چنانکه الآن اجازه بفرمائي آن را عرض کنم؟  

امام عليه‏السلام فرمود: ناراحتي و مشکل خود را بگو.  

اظهار داشتم: از پدران بزرگوارت روايت شده است که خواب پيامبران الهي صلوات الله عليهم بر روي کمر است و خواب مؤمنين بر سمت راست مي‏باشد و خواب منافقين برسمت چپ خواهد بود و شياطين بر رو - دمر و پشت به آسمان - مي‏خوابند؛ آيا اين روايت صحيح است؟  

امام عليه‏السلام فرمود: بلي، همين طور است که نقل کردي.  

سپس عرضه داشتم: اي سرور و مولايم! من هر چه تلاش مي‏کنم که بر سمت راست بخوابم ممکن نمي‏شود و خوابم نمي‏برد، اگر ممکن است مرا درمان و معالجه فرما؟  

حضرت لحظه‏اي سکوت نمود و بعد از آن، اظهار نمود: جلوبيا، پس نزديک امام عليه‏السلام رفتم، فرمود: دست خود را داخل پيراهنت کن.

موقعي که دستم را داخل پيراهنم کردم، آن گاه حضرت دست خويش را از داخل پيراهنش درآورد و داخل پيراهن من نمود و با دست راست بر پهلوي چپ و با دست چپ بر پهلوي راست من، سه مرتبه کشيد.  

بعد از آن هميشه به طور ساده و راحت بر پهلوي راست مي‏خوابيدم و نمي‏توانستم بر پهلوي چپ بخوابم. [1] .

مرحوم راوندي، طبرسي و برخي ديگر از بزرگان به نقل از ابوهاشم جعفري حکايت کنند:  

در کتاب تفسير منسوب به امام حسن عسکري امام عسکري عليه‏السلام و نيز در کتاب مرحوم قطب الدين راوندي - به نقل از دو نفر از راويان حديث به نام يوسف بن محمد و علي بن سيار - آمده است:  

شبي از شب ها به محضر مبارک حضرت ابومحمد، امام حسن عسکري عليه‏السلام وارد شديم.  

همچنين والي شهر که علاقه ‏ي خاصي نسبت به حضرت داشت، به همراه شخصي که دست هاي او را بسته بودند، وارد منزل امام عليه ‏السلام شد و اظهار داشت: يا ابن رسول الله! اين شخص را از دکان صراف در حال سرقت و دزدي گرفته ‏ايم.  

و چون خواستيم او را همانند ديگر دزدان شکنجه و تأديب کنيم، اظهار داشت که از شيعيان حضرت علي عليه ‏السلام و نيز از شيعيان شما است و ما از تعذيب او خودداري کرديم و نزد شما آمديم تا ما را راهنمائي و تکليف ما را نسبت به اين شخص روشن بفرمائي.  

حضرت فرمود: به خداوند پناه مي‏برم، او شيعه علي عليه ‏السلام نيست، او براي نجات خود چنين ادعائي را کرده است.  

سپس والي آن سارق را از آن جا برد و به دو نفر از مأمورين خود دستور داد تا آن سارق را تعذيب و تأديب نمايند، پس او را بر زمين خوابانيدند و شروع کردند بر بدنش شلاق بزنند؛ ولي هر چه شلاق مي ‏زدند روي زمين مي‏ خورد و به آن سارق اصابت نمي ‏کرد.  

بعد از آن، والي مجددا او را نزد امام حسن عسکري عليه ‏السلام آورد و گفت: يا ابن رسول الله! بسيار جاي تعجب است، فرمودي که او از شيعيان شما نيست، اگر از شيعيان شما نباشد پس لابد از شيعيان و پيروان شيطان خواهد بود و بايد در آتش قهر خداوند متعال بسوزد.  

و سپس افزود: با اين اوصاف، من از اين مرد معجزه و کرامتي را مشاهده کردم که بسيار مهم خواهد بود، هر چه مأمورين بر او تازيانه مي‏زدند بر زمين مي‏خورد و بر بدن او اصابت نمي‏ کرد و تمام افراد از اين جريان در تعجب و حيرت قرار گرفته ‏اند.  

در اين موقع امام حسن عسکري عليه ‏السلام به والي خطاب نمود و فرمود: اي بنده‏ي خدا! او در ادعاي خود دروغ مي‏گويد، او از شيعيان ما نيست، بلکه از محبين و دوستان ما مي ‏باشد.

والي اظهار داشت: از نظر ما فرقي بين شيعه و دوست نمي‏باشد، لطفا بفرمائيد که فرق بين آن‏ها چيست؟  

حضرت فرمود: همانا شيعيان ما کساني هستند که در تمام مسائل زندگي مطيع و فرمان بر دستورات ما باشند و سعي دارند بر اين که در هيچ موردي معصيت و مخالفت ما را ننمايند.  

و هر که خلاف چنين روشي باشد و اظهار علاقه و محبت نسبت به ما نمايد دوست ما مي‏باشد، نه شيعه ‏ي ما.  

سپس امام عليه ‏السلام به والي فرمود: تو نيز دروغ بزرگي را ادعا کردي، چون که گفتي معجزه ديده ‏ام؛ و چنانچه اين گفتار از روي علم و ايمان باشد مستحق عذاب جهنم مي‏ باشي.  

بعد از آن، حضرت در توضيح فرمايش خود افزود: معجزه مخصوص انبياء و ما اهل بيت عصمت و طهارت مي ‏باشد، براي شرافت و فضيلتي که ما بر ديگران داريم و نيز براي اثبات واقعيات و حقايقي که از طرف خداوند متعال به ما رسيده است.  

در پايان، امام عسکري عليه‏السلام به آن مرد - متهم به سرقت - خطاب نمود و فرمود: بايد شيعه‏ي علي عليه‏السلام در تمام امور زندگي، شيعه و پيرو او - و ديگر اهل بيت رسالت - باشد و ايشان را در هر حال تصديق نمايد؛ و نيز بايد سعي نمايد که هيچ گونه تخلفي با ايشان نداشته باشد و خلاصه آن که در همه‏ي امور، خود را هماهنگ و مطيع ايشان بداند. [1] .

يکي از اصحاب به نام جعفر بن محمد حکايت کند:  

روزي به همراه علي بن عبيدالله خدمت حضرت ابومحمد، امام حسن عسکري عليه السلام رسيديم، چند نفر ديگر هم در حضور حضرت بودند و در جلوي امام عليه السلام درخت خرمائي بود و با آن که فصل خرما نبود، ليکن آن درخت، خرماهاي بسياري داشت.  

پس از لحظاتي سفره‏اي گسترانيدند و حضرت فرمود: دست هايتان را بشوئيد و نام خدا را بر زبان جاري کنيد و مشغول خوردن طعام شويد.  

ولي کسي جلو نيامد و دست به سمت غذاهائي که در سفره چيده بودند، دراز نشد و همه منتظر بودند که ميزبان - يعني؛ امام حسن عسکري عليه ‏السلام - مشغول شود. 

بعد از آن، حضرت به من خطاب نمود و فرمود: اي ابوجعفر! از طعام مؤمنين ميل کن، همانا که اين طعام براي شماها حلال مي ‏باشد. 

و سپس افزود: علت آن که من قبل از شما ميهمانان، مشغول خوردن غذا نشدم، اين است که چون تعدادي جن از برادران شما در کنار شما حضور دارند و من خواستم شما قبل از ديگران شروع کنيد؛ 

و گرنه من خود شروع مي‏ کنم.  

و چون امام عليه ‏السلام دست مبارک خود را به سمت غذا دراز نمود، ديگران هم مشغول شدند.  

در ضمن اين که مشغول خوردن غذا و خرما بوديم، متوجه شديم که در کنار ما غذا برداشته مي‏شود و ظرف غذا خالي مي‏ گردد، اما کسي و دستي را نمي‏ ديديم.  

من با خود گفتم: اگر امام عليه ‏السلام بخواهد،  تواند کاري کند که ما جنيان را ببينيم، همان طوري که آن‏ها ما را مشاهده مي‏کنند.  

و چون حضرت متوجه افکار من و ديگران شد، دست مبارک خود را بر صورت ما کشيد و سدي بين ما و جنيان به وجود آمد، سپس دستي ديگر بر چشم‏هاي ما کشيد که به راحتي جنيان را مي ‏ديديم.  

در اين هنگام، خواستيم که بلند شويم و با آن‏ها مصافحه و معانقه کنيم، امام عليه ‏السلام مانع شد و به تمام افراد اظهار نمود:  

احترام سفره و طعام از هر چيزي مهم‏تر است، صبر نمائيد تا هنگامي که غذا تمام شد و سفره را جمع کردند، برادران شما حضور دارند و هر چه خواستيد انجام دهيد.  

ولي موقعي که دقيق آنها را نگاه و بررسي کرديم که بسيار ضعيف و لاغر اندام بودند و اشک از گوشه ‏هاي چشمشان سرازير بود و با يکديگر آهسته زمزمه داشتند.  

به خدمت حضرت عرض کرديم: يا ابن رسول الله! آيا جنيان هميشه به اين حالت هستند؟  

فرمود: خير، آنها همانند شما انسانها همه گونه هستند و حالت‏هاي مختلفي دارند، اين هائي که در کنار شما نشسته ‏اند، زاهد و قانع مي ‏باشند و هيچ غذائي نمي ‏خورند و آبي نمي ‏آشامند، مگر با اذن و اجازه ‏ي پيغمبر يا امام عليهم ‏السلام، چون که ايشان در همه‏ ي امور تابع و مطيع حجت خدا و امام خود خواهند بود و... 

بعد از صحبت‏هاي مفصلي، امام عليه ‏السلام دست خود را بر چشم‏هاي ما نهاد و پس از آن ديگر نتوانستيم جنيان را تماشا کنيم.  

سپس بر چنين توفيقي که نصيب ما شد و توفيق يافتيم که در چنين مجلسي و نيز بر سر چنين سفره و طعامي در محضر مبارک امام و حجت خدا شرکت کنيم، شکر و سپاس خداوند متعال را به جا آورديم و آن را يکي از معجزه ‏ها و نشانه ‏هاي امامت دانستيم [1] .  

مي‏ گويند: آن هنگام که امام حسن عسکري عليه‏ السلام کودک بود، روزي کنار پدر بزرگوارش قرار داشت و امام هادي عليه ‏السلام مشغول نماز بود.  

در اين هنگام، حضرت امام حسن عسکري عليه ‏السلام به چاه آبي افتاد و شيون زنها بلند شد.  

امام هادي عليه‏السلام بعد از نماز، به آنها فرمود: «باکي نيست». 

-با خورشید سامرا،تحلیلی از زندگانی امام حسن عسگری(علیه السلام)،انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی،1379،صص126-127.

محمد بن عباس مي‏گويد: ما چند نفر کنار يکديگر در مورد مقامات امام حسن عسکري عليه ‏السلام صحبت مي‏ کرديم، يکي از ناصبي‏ها، گفتار ما را به مسخره گرفت و گفت: «من بدون مرکب، نوشته ‏اي را براي آن حضرت مي‏نويسم، اگر او پاسخ سؤالهاي مرا داد، حقانيت او را مي‏ پذيرم.»  

پس وي سؤالهاي خود را در نامه‏اي نوشت، ما نيز مسئله ‏هاي خود را در نامه ‏اي نوشتيم و به سوي آن حضرت فرستاديم. امام حسن عسکري عليه ‏السلام پاسخ مسائل همه ‏ي ما را در جواب نامه‏ اش داد و در نامه‏ ي مربوط به ناصبي، علاوه بر پاسخ به مسائل او، نام او و نام پدر او را نيز نوشته بود.  

وقتي که آن مرد ناصبي، جواب نامه‏اش را ديد، متعجب و حيرت‏زده گرديد به طوري که از هوش رفت.  

روزي شخصي امام حسن عسکري عليه‏ السلام را در آن هنگام که کودک بود مشاهده کرد که در کنار عده اي از کودکان که بازي مي‏ کردند ايستاده است و گريه مي‏ کند. او پنداشت که علت گريه‏ ي امام، نداشتن اسباب بازي است، از اين رو نزد حضرت رفت و گفت: «ناراحت نباش، اي پسر رسول خدا! من برايت اسباب بازي مي ‏خرم!» 

امام با ناراحتي فرمود:  

«يا قليل العقل! ما للّعب خلقنا.» «اي کم عقل ما براي بازي آفريده نشده ‏ايم؟» 

او با تعجب گفت: «پس براي چه خلق شده ‏ايد؟» 

فرمود: 

«للعلم و العبادة.» «براي دانش و پرستش» 

او گفت: «از کجا اين را مي‏گويي؟» 

فرمود: «زيرا خداوند فرموده: 

«افحسبتم انما خلقناکم عبثا و انکم الينا لا ترجعون» [سوره مومنون،آیه115] . 

«آيا گمان مي‏کنيد که شما را بيهوده (و براي بازي) آفريده ايم و شما به ما بازگشت نمي کنيد؟» 

او گفت: «با آنکه کودک هستي و گناهي بر تو نيست چرا اينگونه منقلب هستي و از خدا مي‏ترسي؟» 

حضرت فرمود: «مادرم را ديدم که با هيزم‏هاي بزرگ، آتش روشن مي‏کرد و آتش را از هيزم‏هاي کوچک شروع نمود. من ترس آن دارم که از هيزم‏هاي کوچک دوزخ باشم؟» 

او گفت: «مرا موعظه و نصيحتي نما». 

امام عليه ‏السلام اشعاري در بي وفايي دنيا خواند: 

از کافور خادم نقل شده که: «گفت: يونس نقاش، همواره حضور سرورمان امام عسکري عليه ‏السلام مي‏ رسيد و به خدمت‏گزاري وي مي‏ پرداخت. روزي ترسان و وحشت زده بر آن حضرت وارد شد و عرض کرد: مولاي من، خانواده‏ام را به شما مي‏ سپارم.  

حضرت فرمود: چه شده است؟  

عرض کرد: تصميم گرفته‏ ام از اين شهر کوچ کنم.  

حضرت در حالي که تبسم بر لبانش بود فرمود: براي چه، يونس؟  

عرض کرد: ابن بغا، نگين انگشتر گران‏بهايي برايم فرستاده تا آن را حکاکي کنم و چون به اين کار پرداختم، نگين شکست و دو نيم شد. وعده‏ ي او هم فردا است و او اين ابن‏بغا است. کيفر اين کار يا خوردن هزار تازيانه است يا کشته شدن.  

حضرت فرمود: به خانه ‏ات برو و تا صبح آسوده خاطر باش که جز خير و خوبي چيزي پيش نخواهد آمد.

فردا صبح ترسان و لرزان نزد حضرت آمد و عرض کرد: فرستاده‏ ي خليفه آمده و نگين انگشتر را مي‏خواهد.  

حضرت فرمود: نزدش برو، گزندي به تو نخواهد رسيد.  

عرض کرد: سرورم به او چه بگويم؟  

حضرت تبسمي کرد و فرمود: نزد او برو و به آنچه مي ‏گويد گوش فراده که همه خير است و نيکويي.  

کافور مي‏ گويد: وي رفت و برگشت و گفت: سرورم، او به من گفت: همسران [ابن‏بغا] بر سر اين نگين به نزاع پرداخته ‏اند. اگر ممکن است آن را دو قطعه نما، ما تو را راضي خواهيم کرد.  

امام عليه ‏السلام عرضه داشت: پروردگارا، تو را سپاس که ما را در شمار کساني قرار دادي که به حق، سپاس تو را به جاي آورند. آنگاه به يونس گفت: بگو ببينم در پاسخ او چه گفتي؟  

يونس عرض کرد: گفتم به من فرصتي بده تا در اين زمينه بينديشم.  

پیشوای یازدهم،ص22، به نقل از احقاق الحق(ج12)،ص464.

زندگانی امام حسن عسگری،باقر شریف قریشی،انتشارات اسلامی،1383،صص233-234.

حضرت عسکري عليه ‏السلام در کنار تربيت شاگردان از تشويق نويسندگان غافل نبود؛ از جمله داود بن قاسم جعفري مي‏گويد: کتاب «يوم و ليلة» از يونس آل يقطين را به حضرت عسکري عليه ‏السلام عرضه داشتم. امام فرمود: «تَصْنيفُ مَنْ هذا؛ نوشته چه کسي است؟» گفتم: نوشته ‏ي يونس است. آن‏گاه فرمود:

«اَعْطاهُ اللهُ بِکُلِ حَرْفٍ نُورا يَوْمَ الْقِيامَةِ؛ [1]  

خداوند در مقابل هر حرف، نوري به او در روز قيامت عطا فرمايد».

ابوهاشم جعفري که از نواده ‏هاي حضرت جعفر طيار (ع) و از اصحاب مخصوص حضرت امام حسن عسکري و قبل از ايشان نيز از خواص اصحاب پدر بزرگوار ايشان بود، روايت نموده است که روزي در مجلس آن حضرت بود و ايشان به مناسبتي فرمود: که يکي از درهاي بهشت معروف نام دارد و از آن در کسي داخل نمي‏شود مگر کساني که در دنيا به حوائج مردم رسيدگي کنند و کارهاي خير انجام دهند.  

راوي مي‏گويد من پس از شنيدن اين فرمايش آن حضرت در قلب خود خوشحالي‏اي احساس کردم زيرا من در برآوردن حوائج برادران ديني و شيعيان کوشا بودم.  

امام حسن عسکري عليه ‏السلام شيعيان را به رعايت اموري نصيحت کرد، اين نصيحت همچون اعلاميه‏ ي جهاني و ماندگار از آن حضرت به همه‏ ي شيعيان است که ما ترجمه آن را با ذکر سفارش‏هاي آن حضرت تحت دوازده ماده در اينجا مي‏ آوريم: 

اوصيکم بتقوي الله، و الورع في دينکم و الاجتهاد لله و...، 

شما را وصيت و سفارش مي‏کنم: 

1 - به پرهيزکاري و پاک زيستي در دين‏ 

2 - کوشش و تلاش براي خدا 

3 - بازگرداندن امانت به صاحبش، خواه صاحبش نيک باشد يا بد. 

4 - سجده‏هاي طولاني  

5 - نيک رفتاري با همسايگان  

اگر شما اين کارهاي نيک را انجام داديد، مردم مي‏گويند: اين شخص از شيعيان است و من خرسند مي‏شوم. 

6 - کونوا لنا زينا و لا تکونوا علينا شينا... زينت ما باشيد، مايه ‏ي ننگ ما نباشيد 

7 - دوستي‏ها را به سوي ما جلب کنيد، زشتي‏ها را از ما دفع نماييد، چرا که هرگونه خوبي به ما نسبت دهند ما اهل آن هستيم، و هر گونه بدي به ما نسبت دهند ما از آن به دور هستيم. ما را در کتاب خدا قرآن حقي است، و با پيامبر اکرم صلي الله عليه و اله نسبتي و از جانب خدا طهارت و پاکي. 

 8 - جز ما هر کس ادعاي مقام امامت کند، دروغگو است. 

اکثروا ذکر الله و ذکر الموت، و تلاوة القرآن، و الصلاة علي النبي صلي الله عليه و اله، فان للصلاة علي رسول الله صلي الله عليه و اله عشر حسنات: 

9 - خدا را بسيار ياد کنيد. 

10 - بسيار در ياد مرگ باشيد. 

11 - بسيار قرآن را تلاوت کنيد. 

12 - و بسيار بر پيامبر صلي الله عليه و اله صلوات بفرستيد که صلوات بر رسول خدا صلي الله عليه و اله داراي ده پاداش است. 

احفظو ما وصيتکم به، و استودعکم الله و اقرأ عليکم السلام؛ 

سفارش‏هاي مرا به خاطر بسپاريد، و در عمل رعايت کنيد، شما را به خدا مي‏سپارم و سلام بر شما. [1] . 

عيسى بن صبيح مى‏ گويد:

امام حسن عسكرى- عليه السّلام- در زندان بر ما وارد شد و من او را مى‏شناختم. به من گفت: تو 65 سال و يك ماه و دو روز، عمر دارى. و من كتاب دعايى داشتم كه تاريخ تولدم در پشت آن نوشته شده بود. به آن نگاه كردم كه همان گونه يافتم. بعد حضرت از من پرسيد: آيا صاحب فرزندى شده ‏اى؟

گفتم: نه.

حضرت، دعا كرد و فرمود: خدايا! به او فرزندى بده كه بازويش باشد. و چه خوب است كه كمك و يار و بازوى انسان، فرزندش باشد. و به اين شعر تمثل جست:

گفتم: آيا شما هم فرزندى داريد؟

فرمود: به خدا سوگند! من فرزندى خواهم داشت كه زمين را پر از عدل و داد خواهد كرد. ولى اكنون وجود ندارد. و باز به شعر ديگر تمثّل كرد و چنين فرمود:

جعفر بن شريف جرجانى(1) مى ‏گويد: سالى عازم حجّ شديم و در سامرّا نزد امام عسكرى- عليه السّلام- رسيدم. و شيعيان، مال زيادى را توسط من براى آن حضرت، فرستاده بودند.
خواستم از حضرت بپرسم كه آنها را به چه كسى بدهم اما قبل از اينكه چيزى بگويم، فرمود: آنچه با خود آورده ‏اى به مبارك، خادم من بده.
مى ‏گويد: من نيز چنان كردم. سپس گفتم در گرگان شيعيانت به تو سلام مى ‏رسانند.
فرمود: آيا بعد از اتمام حجّت به آنجا برمى ‏گردى؟
گفتم: آرى.
 فرمود: تو بعد از صد و هفتاد روز، به گرگان مى ‏رسى. و اوّل روز جمعه سه روز گذشته از ماه ربيع الآخر به آنجا وارد مى ‏شوى. به آنها بگو كه من هم آخر همان روز، آنجا مى ‏آيم. برو، خدا تو و آنچه با خود دارى سالم نگهدارد. و بر خانواده ‏ات وارد مى ‏شوى و براى پسرت، شريف فرزندى متولد مى ‏شود، اسمش را صلت بن شريف بن جعفر بن شريف بگذار. و خداوند او را بزرگ مى‏ گرداند و از دوستان ما خواهد شد.
گفتم: يا بن رسول اللَّه! ابراهيم بن اسماعيل جرجانى از شيعيان توست و بين دوستانت بسيار معروف است. و هر سال بيشتر از صد هزار درهم به

أُوصيكُمْ بِتَقْوَى اللّهِ وَ الْوَرَعِ فى دينِكُمْ وَالاِجْتَهادِ لِلّهِ وَ صِدْقِ الْحَديثِ وَ أَداءِ الأَمانَةِ إِلى مَنِ ائْتَمَنَكُمْ مِنْ بَرٍّ أَوْ فاجِر وَ طُولُ السُّجُودِ وَ حُسْنِ الْجَوارِ. فَبِهذا جاءَ مُحَمَّدٌ (ص) صَلُّوا فى عَشائِرِهِمْ وَ اشْهَدُوا جَنائِزَهُمْ وَ عُودُوا مَرْضاهُمْ وَ أَدُّوا حُقُوقَهُمْ، فَإِنَّ الرَّجُلَ مِنْكُمْ إِذا وَرَعَ فى دينِهِ وَ صَدَقَ فى حَديثِهِ وَ أَدَّى الاَمانَةَ وَ حَسَّنَ خُلْقَهُ مَعَ النّاسِ قيلَ: هذا شيعِىٌ فَيَسُرُّنى ذلِكَ. إِتَّقُوا اللّهَ وَ كُونُوا زَيْنًا وَ لا تَكُونُوا شَيْنًا، جُرُّوا إِلَيْنا كُلَّ مَوَدَّة وَ ادْفَعُوا عَنّا كُلَّ قَبيح، فَإِنَّهُ ما قيلَ فينا مِنْ حَسَن فَنَحْنُ أَهْلُهُ وَ ما قيلَ فينا مِنْ سُوء فَما نَحْنُ كَذلِكَ:

لَناحَقٌّ فى كِتابِ اللّهِ وَ قَرابَةٌ مِنْ رَسُولِ اللّهِ وَ تَطْهيرٌ مِنَ اللّهِ لا يَدَّعيهِ أَحَدٌ غَيْرُنا إِلاّ كَذّابٌ. أَكْثِرُوا ذِكْرَ اللّهِ وَ ذِكْرَ الْمَوْتِ وَ تِلاوَةَ الْقُرانِ وَ الصَّلاةَ عَلَى النَّبِىِّ (ص) فَإِنَّ الصَّلاةَ عَلى رَسُولِ اللّهِ عَشْرُ حَسَنات، إِحْفَظُوا ما وَصَّيْتُكُمْ بِهِ وَ أَسْتَوْدِعُكُمُ اللّهَ وَ أَقْرَأُ عَلَيْكُمْ السَّلامَ:

• شما را به تقواى الهى و پارسايى در دينتان و تلاش براى خدا و راستگويى و امانتدارى درباره كسى كه شما را امين دانسته ـ نيكوكار باشد يا بدكار ـ و طول سجود و حُسنِ همسايگى سفارش می كنم. محمّد (ص) براى همين آمده است. 

• در ميان جماعت هاى آنان نماز بخوانيد و بر سر جنازه آنها حاضر شويد و مريضانشان را عيادت كنيد. و حقوقشان را ادا نماييد، زيرا هر يك از شما چون در دينش پارسا و در سخنش راستگو و امانتدار و خوش اخلاق با مردم باشد، گفته می شود: اين يك شيعه است، و اين كارهاست كه مرا خوشحال می سازد.

• تقواى الهى داشته باشيد، مايه زينت باشيد نه زشتى، تمام دوستى خود را به سوى ما بكشانيد و همه زشتى را از ما بگردانيد، زيرا هر خوبى كه درباره ما گفته شود ما اهل آنيم و هر بدى درباره ما گفته شود ما از آن به دوريم.

• در كتاب خدا براى ما حقّى و قرابتى از پيامبر خداست و خداوند ما را پاك شمرده. احدى جز ما مدّعى اين مقام نيست، مگر آن كه دروغ می گويد.

• زياد به ياد خدا باشيد و زياد ياد مرگ كنيد و زياد قرآن را تلاوت نماييد.

• زياد بر پيغمبر (ص) سلام و تحيّت بفرستيد. زيرا صلوات بر پيامبر خدا (ص) ده حسنه دارد.

• آنچه را به شما گفتم حفظ كنيد و شما را به خدا می سپارم، و سلام بر شما.

(بحارالانوار، جلد75، صحفه372، باب29)

عبادت:

مرحوم مجلسی از کتاب غیبت شیخ طوسی جریانی را از یکی از نوکران امام حسن عسکری علیه السلام به نام محمد شاکری نقل می نماید در آخر آن جریان آمده است: امام علیه السلام در محراب عبادت می نشست و سجده می نمود، من به خواب می رفتم و بیدار می شدم و حضرت در حال سجده بود. (1)

بعضی ها از دشمنان آن حضرت درباره وی گفته اند: چه بگوییم درباره کسی که روزها روزه و شب ها به قیام و عبادت مشغول است نه سخنی بیهوده می گوید و نه اشتغالی به جز عبادت دارد. (2)

هدایت و ارشاد گمراهان:

مرحوم شیخ مفید از محمد بن اسماعیل نقل نموده که امام حسن عسکری علیه السلام را نزد علی بن اوتاش (اوتامش) زندانی کردند و این شخص سخت با آل محمد علیهم السلام دشمن بود و با آل ابی طالب علیه السلام به خصوص خشونت به خرج می داد. به علی بن اوتاش دستور داده بودند که به حضرت اذیت و آزار برساند. بیش از یک روز از زندانی بودن حضرت نزد او نگذشت که در مقابل ایشان خاضع و فروتن گردید و دقیقه ای از احترام حضرت فروگذار نمی نمود. وقتی که حضرت را

• به امانت از هر كس باشد خوب يا بد؛ وفادار باشيد.

• از خدا بپرهيزيد و زينت ما باشيد، نه مايه زشتى و ننگ ما.

•  تا آنجا كه تحمّل دارى، خواهش و سؤال مكن، زيرا براى هر روزى رزق جديد است- براى مدارا و احتياط اندازه‏اى است كه هر گاه از آن بيشتر شود، جبن و ترس است.

• بهره  ‏ها و نصيبها را مراتبى است، پس براى چيدن ميوه ‏اى كه نرسيده است عجله مكن، چرا كه در وقت مناسب آن را بدست خواهى آورد.

•  بهترين برادران تو كسى است كه گناهت را فراموش كرده و نيكى تو را به خويش ياد آورد.

•  زيبايى چهره جمال برون است و زيبايى عقل جمال درون است.

•  قلب احمق در دهان اوست و دهان حكيم در قلب او.

• هيچ بلايى نيست مگر اينكه براى خدا در پيرامون آن نعمتى است.

•  پليديها در خانه ‏اى قرار داده شده كه دروغ كليد آن است.

• پارساترين مردم كسى است كه در برخورد با امور شبه ه‏ناك باز ايستد.

•  مؤمن براى مؤمن بركت است و بر كافر حجّت.

• دوست نادان، مايه رنج است.

•  آن كس به قيامت اعتقاد داشته باشد، به وعده ‏هاى خود وفا مى ‏كند.

•  هر كس ما اهل بيت را دوست ندارد، منافق است.

منبع:

جزائرى، نعمت الله بن عبد الله - مشايخ، فاطمه، قصص الأنبياء ( قصص قرآن - ترجمه قصص الأنبياء جزائرى)، 1جلد، انتشارات فرحان - تهران، چاپ: اول، 1381 ش،ص852-853

نام یازدهمین امام شیعیان حسن و کنیه ایشان ابومحمد است. از القاب ایشان می‌توان به عسکری، زکی و تقی اشاره کرد. پدر بزرگوارشان امام علی النقی الهادی دهمین امام شیعیان و مادر گرامی آن حضرت بانویی به نام سوسن[۱] می‌باشد.

ایشان در سال 232 هـ.ق در مدینه متولد شدند و 13 سال آغازین زندگی پربرکت خود را در مدینه گذرانده سپس بقیه‌ی عمر شریف خویش را در سامرا بودند. مدت امامت ایشان 6 سال است. در سال 260 هـ.ق معتمد عباسی ایشان را به شهادت رساند.

هدایتگری شیعیان:

یکی از عمده‌ترین فعالیت‌های امام حسن عسکری علیه‌السلام محکم کردن بنیان‌های اعتقادی شیعیان بود که دراین راستا برای ترویج فرهنگ «تولی و تبری» و حب و بغض تلاش بسیاری کردند؛ زیرا این امور از ابزارهایی است که همواره به تحکیم عقاید مومنان کمک می‌کند.از دیگر فعالیت‌های امام برای هدایت شیعیان، نوشتن نامه به طور گسترده بود و این کار با توجه به تدابیر شدید امنیتی که در آن زمان بر جامعه حاکم بود بسیار لازم و کارآمد بود. البته امام علیه‌السلام این نامه‌نگاری‌ها را در کنار اقداماتی مثل تربیت شاگردان

خصوصيتهاى معصومين عليهم السّلام در حوايج مختلف‏

انتظارات و توقعات امام حسن عسکری (علیه السلام) به عنوان آخرین امامی که در جامعه حضور عینی داشته، و بعد از او غیبت صغری و کبرا فرزندش مهدی موعود (علیه السلام) آغاز می گردد و برای مدتی طولانی مردم و جامعه از درک حضور او محروم خواهند بود قابل اهمیت و دقت است، و می تواند رهنمودهای گرانبها و ارزشمندی باشد برای دوران غربت تشیع و دورانی که غبار غم هجرت مولا و محبوبشان بر دلها و پیشانی آنها سایه افکنده است، اینک به گوشه هایی از انتظارات حضرتش می پردازیم.

1. زندگی‌نامه‌ی امام حسن عسکری علیه‌السلام: